Masterscriptie: moet de EU cookiewalls en andere walls verbieden?

Ook nu.nl maakt gebruik van cookiewalls.

Elke masteropleiding wordt afgesloten met het schrijven van een masterscriptie. Nu ik alle vakken van mijn masteropleiding met succes heb afgerond, rest mij alleen nog maar het schrijven van mijn scriptie. Ik ben lange tijd van plan geweest om mijn scriptie te schrijven over een onderwerp dat gelieerd is aan het auteursrecht of aan de aansprakelijkheid van providers op internet. Het zoeken naar een geschikt onderwerp zou niet veel moeite moeten kosten, want ik had het afgelopen jaar al een flink rijtje met mogelijke onderwerpen verzameld.

Gedurende het tweede semester werd ik echter geraakt door het vak Privacy en gegevensbescherming. En omdat ik door mijn rechtszaak tegen Stichting BREIN toch al redelijk wat kennis heb opgedaan over het auteursrecht en de aansprakelijkheid van tussenpersonen op het internet, leek het me wel een goed idee om mijn kennis te verbreden door voor een ander rechtsgebied te kiezen. Privacy & gegevensbescherming dus. Nu alleen nog maar een interessant scriptieonderwerp verzinnen.

Na enig (nja, best veel) geworstel heb ik een geschikt scriptieonderwerp gevonden. Mijn scriptie gaat, kort gezegd, over de vraag of websites te allen tijde voorwaarden mogen stellen aan het verlenen van toegang tot de website. Of kan het stellen van voorwaarden in strijd zijn met het recht van internetgebruikers om informatie te vergaren of het recht op hun privacy? Kortom, mijn scriptie gaat over het gebruik door websites (en andere diensten van de informatiemaatschappij) van ‘walls’. We kennen inmiddels de paywall (betaalmuur), de cookiewall (cookiemuur) en ook de adblocker wall is een steeds bekender fenomeen. Inmiddels is mijn onderzoeksplan goedgekeurd en zit ik midden in mijn onderzoek.

Natuurlijk heeft een websitehouder in beginsel het recht om te bepalen wie zijn website mag bezoeken. Een winkelier heeft immers ook het recht om te bepalen wie hij verwelkomt in zijn winkel. De vraag rijst of hier geen grenzen aan zijn verbonden.

Vrijwel elke website gebruikt cookies om het doen en laten van internetgebruikers in kaart te brengen. Cookies zijn kleine bestanden die websites op je computer plaatsen om informatie in op te slaan of uit te lezen. Zo kunnen deze websites zien welke andere websites je hebt bezocht. Anoniem informatie vergaren is vrijwel onmogelijk geworden.Websites en vooral adverteerdersnetwerken bouwen zo zeer gedetailleerde profielen van internetgebruikers op. Aan de hand van deze profielen zijn adverteerders in staat om advertenties te tonen die zijn gericht op de interesses van de individuele gebruikers. Deze gerichte reclames zijn effectiever (en dus winstgevender) dan ongerichte reclames. Sommige websites verplichten met cookiewalls de bezoekers om toestemming te verlenen voor het bijhouden van hun gedrag. Zonder het verlenen van die toestemming, verlenen zij geen toegang tot de website.

Maar hoe zit het dan met het recht op een privé-leven? Natuurlijk kan iemand in een specifiek geval afstand doen van dit grondrecht door toestemming te verlenen om door een website te worden gevolgd. Een website vraagt echter in vrijwel alle gevallen niet alleen om toestemming om zelf het gedrag van zijn bezoekers in kaart mag brengen (first-party cookies), hij vraagt deze toestemming meestal ook namens een onbepaald aantal derde partijen (third-party cookies). Dit zijn bijvoorbeeld partijen die advertenties of sociale media knoppen zoals de Facebook like-knop op websites plaatsen. Zouden websitebezoekers zich wel bewust zijn waarvoor zij toestemming geven? En worden zij niet gedwongen om toestemming te verlenen, omdat zij zonder die toestemming deze websites niet mogen bezoeken?

Op dit moment wordt er binnen de Europese Unie hard gewerkt aan de nieuwe ePrivacy verordening die in mei 2018 de ePrivacy richtlijn zal moeten gaan vervangen. De ePrivacy verordening vult de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG of GDPR) aan en moet het privé-leven en de persoonsgegevens van burgers in de online-omgeving beschermen. Omdat websitebezoekers bij het gebruik van cookiewalls worden gedwongen om toestemming te verlenen voor het monitoren van hun gedrag, zijn diverse toezichthouders en belangenorganisaties van mening dat het gebruik van cookiewalls moet worden verboden. Maar waarom zou de EU daar stoppen? Als cookieswalls worden verboden, zouden adblocker walls dan niet ook verboden moeten worden?

Een adblocker is een browser-plugin die advertenties blokkeert. Een website met een adblocker wall geeft geen toegang tot de site zolang de adblocker actief is. Het komt ook voor dat websites de gebruiker proberen te overtuigen om de adblocker uit te schakelen.Ook Tweakers maakt gebruik van cookiewalls.

Omdat advertenties net als cookies vaak ook worden gebruikt om het internetgedrag in kaart te brengen, worden adblockers niet alleen gebruikt door mensen die een hekel hebben aan reclame, maar ook door mensen die hun (online) privacy proberen te beschermen. Daarnaast wordt er regelmatig malware (kwaadaardige software) verspreid via advertenties (zogenaamde malvertising) en helpt een adblocker om je computer hiertegen te beveiligen. Er zijn dus genoeg legitieme redenen om een adblocker te gebruiken.

Er is echter ook een keerzijde. Als iedereen een adblocker zou gebruiken, hoe kunnen websites dan nog inkomsten genereren? Zou dat het einde betekenen van veel websites die afhankelijk zijn van inkomsten uit reclame? Of zouden deze websites zich verplicht voelen om betaalmuren op te richten?

Deze en vele andere vragen zal ik proberen te beantwoorden in mijn masterscriptie.

3 gedachten over “Masterscriptie: moet de EU cookiewalls en andere walls verbieden?”

Geef een reactie