Brein versus Usenet: volgende zitting op 30 juni

Brein versus Usenet | Paleis van Justitie Amsterdam

Op 8 maart 2016 zat ik met spanning te wachten op het eindarrest in de zaak van het Gerechtshof Amsterdam in mijn hoger beroep tegen piraterij-bestrijder Stichting Brein (klik hier voor de achtergrond van deze rechtszaak). De teleurstelling was groot toen het lange wachten en de vele aanhoudingen niet werden beloond met een eindarrest, maar het wederom om een tussenarrest bleek te gaan.

In het eerste tussenarrest, gewezen op 19 augustus 2014, kwam het hof al tot het oordeel dat usenetprovider News-Service Europe B.V. (NSE) geen inbreuk op het auteursrecht heeft gepleegd en voldeed aan de strikte voorwaarden die de wet aan ‘internettussenpersonen’ stelt, om niet aansprakelijk te kunnen worden gesteld voor de berichten die gebruikers op het internet (in dit geval het usenet) plaatsen (volgens art. 6:196c BW). In het laatste tussenarrest komt het hof tot het oordeel dat NSE bovendien niet onrechtmatig heeft gehandeld. Het door de rechtbank gewezen vonnis zal derhalve worden vernietigd, aldus het hof.

Ondanks het feit dat het hof inmiddels alle vorderingen van BREIN heeft afgewezen, is het hof van mening dat er ruimte bestaat voor het eventueel opleggen van minder verstrekkende maatregelen. Sinds het eerste tussenarrest is dit het nog resterende onderwerp in het hoger beroep.

Nu wij in onze laatste akte hebben gesteld dat NSE haar activiteiten niet meer zal hervatten, twijfelt het hof of Brein nog wel belang heeft bij voortzetting van de procedure. Het hof gelast om die reden een comparitie van partijen (mondelinge behandeling van de zaak) met als onderwerpen: “het belang dat partijen, met name Brein, bij voortzetting van de procedure hebben, de wijze waarop zij dit geding wensen voort te zetten en de eventuele mogelijkheid van een schikking” (zie tweede tussenarrest ro. 2.9.1).

Dat bekent dat de tweede zitting in het hoger beroep en alweer de vijfde zitting in de gehele Brein versus Usenet procedure zal gaan plaatsvinden. Indien het hof oordeelt dat er wél een belang is bij voortzetting van de procedure, zal er een tweede comparitie volgen waarbij de technische haalbaarheid van een woordfilter (keyword filter) en het blokkeren van nieuwsgroepen zal worden besproken.

Het is ondertussen alweer zeven jaar geleden dat Brein weigerde om samen met ons naar oplossingen te zoeken en ons botweg voor de rechter sleepte. De openbare zitting vindt plaats op 30 juni 2016 om 10.00 uur in het Paleis van Justitie in Amsterdam. Iedereen is welkom om de zitting te komen bijwonen.

Afbeelding: Paleis van Justitie te Amsterdam (via Wikimedia Commons)

Symposium Rechtsvorming door de Hoge Raad

Symposium Rechtsvorming door de Hoge Raad
Gisteren was ik aanwezig bij het Symposium Rechtsvorming door de Hoge Raad dat werd gehouden in de grote zittingszaal van het nieuwe gebouw van de Hoge Raad in Den Haag.

De Hoge Raad der Nederlanden is de hoogste rechter in Nederland op het gebied van het civiele-, straf- en belastingrecht. De Hoge Raad is geen feitenrechter, maar cassatierechter. Een cassatierechter oordeelt of de feitenrechter (meestal het gerechtshof) het recht en de procesregels juist heeft toegepast. De Hoge Raad kan een uitspraak van de feitenrechter vernietigen (casseren), waardoor de feitenrechter de zaak moet overdoen. Kerntaken van de Hoge Raad zijn het bevorderen van rechtseenheid en rechtsontwikkeling.

In het symposium stond de vraag centraal welke gevolgen de rechtsvormende taak van de Hoge Raad heeft voor de motivering van arresten. Zou de Hoge Raad de achterliggende beleidsargumenten en afwegingen steeds in de motivering van zijn beslissingen moeten vermelden? Wanneer doet hij dit wel en wanneer niet?

Ton Hartlief (hoogleraar privaatrecht, Maastricht; per 1 april 2016 advocaat-generaal) hield een betoog waarin hij zijn stelling verdedigde dat de Hoge Raad zoveel mogelijk zijn gedachtegang om tot een bepaalde uitspraak te komen als motivering in het arrest zou moeten opnemen. Bovendien zou de Hoge Raad moeten motiveren waarom hij van mening is dat hij een bepaalde uitspraak kan en mag doen en waarom. Dit doet de Hoge Raad volgens Hartlief nu alleen in die gevallen wanneer zij van mening is dat zij een bepaalde uitspraak niet kan doen, omdat hij daarmee op de stoel van de wetgever zou gaan zitten.

Ybo Buruma (raadsheer strafkamer) is juist geen voorstander van een omstandige motivering. Volgens Buruma zou bij uitgebreide motivering ook gebruik worden gemaakt van niet of minder accurate argumenten en dat zou volgens hem nu juist de kwaliteit van arresten ondermijnen. Bovendien wordt elk woord van de Hoge Raad op een weegschaal gelegd, wat de houdbaarheid van een uitspraak zou kunnen ondermijnen. Tegenover het zuinig motiveren stelt Buruma de mogelijkheid om uitspraken toe te lichten, bijvoorbeeld door de persraadsheer.

De Hoge Raad wordt bij zijn uitspraken geholpen door een conclusie (advies) van een advocaat-generaal. Ik meen dat het Geert Knigge (advocaat-generaal, strafrecht) was die gekscherend zei dat de advocaat-generaal zijn conclusies uitgebreid motiveert, omdat het zijn doel is om de Hoge Raad te overtuigen van zijn gelijk. De Hoge Raad zelf bedient zich van aanzienlijk minder motivatie, omdat de Hoge Raad niemand hoeft te overtuigen, omdat de Hoge Raad als hoogste rechter in Nederland altijd gelijk heeft.

Maarten Feteris (president van de Hoge Raad) maakte een prachtige metafoor met betrekking tot het al dan niet uitgebreid moeten motiveren van uitspraken: Iedereen herkent wel het beeld van een kind bij de kassa van een supermarkt die de ouder vraagt waarom hij of zij niet een zakje van die onweerstaanbare snoep mag pakken. Terwijl de ene ouder zich beperkt tot de woorden ‘omdat ik het zeg’, start de andere ouder een uitgebreid betoog over tandartsen en wat niet meer zij. Welke ouder straalt nu het meeste gezag uit?

Daar werd dan weer terecht tegenover gezet dat gezag vroeger iets vanzelfsprekends was, maar dat gezag in het huidige tijdperk steeds minder vanzelfsprekend is en verdiend moet worden. Dat gezag kan de Hoge Raad verdienen door goed gemotiveerde arresten te wijzen. En zo is de cirkel weer rond.

Het blijkt dat zowel voor- als tegenstanders van het uitgebreid motiveren van uitspraken sterke argumenten voor hun standpunt hebben. Dineke de Groot (raadsheer civiele kamer) liet desgevraagd ook weten dat dit onderwerp ook daadwerkelijk een onderwerp is waar de Hoge Raad zich mee bezig houdt.

Het was een interessante middag, die werd afgesloten met een borrel. Bij de uitgang werd de die dag verschenen bundel Rechtsvorming door de Hoge Raad uitgereikt. Het symposium was ook meteen een mooie gelegenheid om het prachtige nieuwe gebouw en de indrukwekkende grote zittingszaal (zie foto) van de Hoge Raad te mogen bewonderen. Na afloop heb ik samen met een groep medestudenten van de Open Universiteit nog even lekker nagepraat en gegeten in een in Italiaans restaurant in de buurt.

Afbeelding: Maarten Feteris (president van de Hoge Raad) introduceert het thema.

De laatste loodjes van mijn bachelor

Pleiten | Integratiepracticum
Pleitsessie 29-11-2014

Na behalen van de laatste twee tentamens van mijn bachelor, resteert nu nog slechts de afsluitende eindopdracht om mijn bachelor met succes te kunnen afronden. Deze eindopdracht wordt bij de Open Universiteit het Integratiepracticum genoemd.

Bij het Integratiepracticum is het de bedoeling dat je laat zien dat je de opgedane kennis uit de bachelor in de praktijk kunt toepassen. Dit doe je door drie casus uit de drie verschillende rechtsgebieden (privaatrecht, bestuursrecht, strafrecht) uit te werken. Het vak bestaat uit een schriftelijk en een mondeling deel.

Het schriftelijke deel was pittig en omvangrijk. Het vereiste jurisprudentie- en literatuuronderzoek maakte een aantal bezoeken aan de juridische bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam noodzakelijk. Voor elke uitwerking moet een voldoende worden behaald om door te mogen gaan naar het mondelinge deel van de cursus. Bij twee of meer onvoldoendes is het einde oefening en mag je het vak over een half jaar opnieuw proberen (aangezien de master die ik wil gaan doen alleen in september begint, zou dat voor mij een vertraging van een heel jaar betekenen). Bij één onvoldoende krijg je nog de gelegenheid om je uitwerking aan te passen. Gelukkig heb ik voor alle drie de uitwerkingen een voldoende gehaald. Voor privaatrecht en strafrecht kreeg ik een 7, voor bestuursrecht een 8.

Het mondelinge deel bestaat uit het houden van een pleidooi voor de rechter, inclusief repliek of dupliek. De casus die ik moet bepleiten is één van de drie in het schriftelijke deel uitgewerkte casus. Welke casus dat wordt en welke rol ik toebedeeld krijg, krijg ik vandaag te horen. Deze slotbijeenkomst van het Integratiepracticum vindt plaats op 24 juni 2016 op de campus van de Open Universiteit in Heerlen en vormt de afsluiting van het Integratiepracticum en de bachelor.

Afgelopen vrijdag stond een oefendag ter voorbereiding op de slotbijeenkomst op het programma. Ik moest een pleidooi houden ter verdediging van ‘mijn cliënt’ die diefstal met geweld en rijden onder invloed ten laste werd gelegd. Ik heb slechts één keer eerder gepleit, dus deze dag was een zeer welkome oefening. Ik was tevreden met mijn optreden. Ik bleef precies binnen de toegestane tijd en hield mijn pleidooi los van het papier. Mijn repliek was echter voor verbetering vatbaar.

In september hoop ik te starten met de Master Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam. Dit is een gespecialiseerde master waarvoor slechts een beperkt aantal studenten wordt toegelaten. Ik heb in een motivatiebrief moeten beargumenteren waarom ik van mening ben dat ik geselecteerd zou moeten worden. Aangezien ik geen plan B heb, wacht ik met spanning de uitkomst af.

Gedurende de zomer hoop ik mezelf te kunnen vermaken met cybercriminaliteit. De Open Universiteit biedt namelijk het vak Strafrechtspleging in de gedigitaliseerde samenleving aan en aangezien cybercriminaliteit geen onderdeel is van de Master Informatierecht, lijkt me dit een hele mooie aanvulling. Er is echter wel een probleem. Dit vak kent een vast startmoment en is begin mei reeds gestart. Vanwege de door de politiek ingevoerde ‘harde knip’ mogen studenten niet meer aan een master beginnen, voordat ze hun bachelor volledig hebben afgerond. Omdat ik de bachelor ‘pas’ eind juni afrond, val ik tussen wal en schip. Ik wacht nu op toestemming van de Open Universiteit om ondanks het vaste startmoment toch op een later moment aan dit vak te mogen beginnen.

Woensdag staat iets heel anders op de rol, namelijk het symposium Rechtsvorming door de Hoge Raad. Als hoogste rechtelijke instantie heeft de Hoge Raad vaak het laatste woord en daarmee een rechtsvormende taak. Hierbij is de motivering van de uitspraken van de Hoge Raad van het grootste belang. De Hoge Raad is onlangs verhuisd en het symposium vindt plaats in de grote zittingszaal op de nieuwe locatie. Hartstikke leuk dus! Na afloop van het symposium is het tijd om samen met een aantal medestudenten gezellig na te praten en een hapje te eten. Nog leuker!

Zie mijn Status rechtenstudie pagina voor de actuele status van mijn studie.